{"id":254,"date":"2019-03-31T21:12:26","date_gmt":"2019-03-31T20:12:26","guid":{"rendered":"http:\/\/gim-tpg.pl\/?p=254"},"modified":"2020-02-11T10:52:16","modified_gmt":"2020-02-11T09:52:16","slug":"90-rocznica-utworzenia-polskiej-szkoly-w-nowej-kaletce","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/gim-tpg.pl\/index.php\/2019\/03\/31\/90-rocznica-utworzenia-polskiej-szkoly-w-nowej-kaletce\/","title":{"rendered":"90 rocznica utworzenia polskiej szko\u0142y w Nowej Kaletce"},"content":{"rendered":"\n

\nOficjalnie szko\u0142\u0119 podstawow\u0105 z j\u0119zykiem polskim otworzono w Nowej Kaletce
10 kwietnia 1929 r., by\u0142a to jedna z pierwszych i najwi\u0119ksza taka plac\u00f3wka na Warmii.
\n Przygotowania do tego dnia rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 jednak znacznie wcze\u015bniej i \nnale\u017ca\u0142oby tu wspomnie\u0107 o dacie 9 czerwca 1923 r., kiedy to dzi\u0119ki \nPolsko-Katolickiemu Towarzystwu Szkolnemu na Warmi\u0119 uda\u0142o si\u0119 zebra\u0107 \nwnioski od rodzic\u00f3w 60 dzieci. Petycje te dotyczy\u0142y zgody na \nwprowadzenie lekcji religii po polsku i nauki j\u0119zyka polskiego.
\nNiestety jak to mo\u017cna by\u0142o przewidzie\u0107, w\u0142adze niemieckie zwleka\u0142y z \nwydaniem decyzji. W 1927 r. zorganizowano zaj\u0119cia na 15 dzieci, przy 64 \nzg\u0142oszonych ale ju\u017c w nast\u0119pnym roku zosta\u0142y one zlikwidowane. Na \nrozpocz\u0119cie zaj\u0119\u0107 nowo otwartej szko\u0142y w 1929 r. przysz\u0142o 41 uczni\u00f3w, co\n stanowi\u0142o wi\u0119kszo\u015b\u0107 w tej wiosce. Pierwszym kierownikiem szko\u0142y zosta\u0142 \nEdward Turowski.
Wobec tak du\u017cej liczby ch\u0119tnych, Towarzystwo \nSzkolne wyst\u0105pi\u0142o o przekazanie jednej z dw\u00f3ch salek w budynku szko\u0142y \nniemieckiej. Niestety, wskutek niewyja\u015bnionych okoliczno\u015bci, w czerwcu \n1930 r. wybuch\u0142 w Nowej Kaletce bardzo powa\u017cny po\u017car. Budynek szko\u0142y w \nprawie nienaruszonym stanie przetrwa\u0142 te wydarzenia, ale w\u0142adze \nwykorzysta\u0142y t\u0119 sytuacj\u0119 i w pomieszczeniach klasowych urz\u0105dzi\u0142y \nschronisko dla pogorzelc\u00f3w. Zmusi\u0142o to polskie w\u0142adze o\u015bwiatowe to \nwynaj\u0119cia innego pomieszczenia, zw\u0142aszcza i\u017c spada\u0142a liczba uczni\u00f3w.
\n Nowe lokum znaleziono w domu Wiktora Pe\u0142ki, kt\u00f3ry na te potrzeby \nodst\u0105pi\u0142 dwa pokoje. W dniu 31 wrze\u015bnia 1931 r. proboszcz parafii w \nButrynach, ks. Wac\u0142aw Osi\u0144ski uroczy\u015bcie po\u015bwi\u0119ci\u0142 nowe klasy lekcyjne.
\n Edward Turowski, kt\u00f3ry w tym czasie nadal pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 nauczyciela i \nkierownika, bardzo jasno okre\u015bli\u0142 cele przy\u015bwiecaj\u0105ce tej plac\u00f3wce. \nG\u0142\u00f3wnym by\u0142o wychowanie m\u0142odego pokolenia na \u201edobrych syn\u00f3w Boga i \nspo\u0142ecze\u0144stwa\u201d, dlatego te\u017c Turowski bardzo du\u017co opowiada\u0142 dzieciom o \nPolsce, przekazuj\u0105c t\u0119 wiedz\u0119 kt\u00f3rej nie by\u0142o w podr\u0119cznikach.
W \nroku 1932 Edward Turowski zosta\u0142 przeniesiony do Gi\u0142aw a jego miejsce \nzaj\u0105\u0142 Tomasz Setny. W owym czasie szko\u0142a r\u00f3wnie\u017c zmieni\u0142a swoje miejsce.\n
W tym samym okresie gdy pracowa\u0142 tutaj Tomasz Setny, z Olsztyna doje\u017cd\u017ca\u0142 instruktor wychowania fizycznego Dominik Ochendal.
\n Bardzo silnie rozwin\u0105\u0142 on ruch sportowy, zorganizowa\u0142 te\u017c m\u0119sk\u0105 dru\u017cyn\u0119\n pi\u0142ki no\u017cnej. W dniu 3 czerwca 1934 r. odby\u0142o si\u0119 nawet w Nowej Kaletce\n wielkie \u015bwi\u0119to sportowe.
Jednym z nauczycieli w Nowej Kaletce by\u0142 \nRyszard Knosa\u0142a, kt\u00f3ry wcze\u015bniej w 1934 r. by\u0142 kierownikiem polskiej \nszko\u0142y w Chaberkowie, a p\u00f3\u017aniej w Olsztynie. Zmar\u0142 w 1945 r. w obozie w \nDachau
Jak wiele z takich plac\u00f3wek zak\u0142adanych na terenie Warmii po 1929 r., r\u00f3wnie\u017c
\n i ta szko\u0142a nara\u017cona by\u0142a na szykany i problemy ze strony w\u0142adz i \nspo\u0142eczno\u015bci niemieckiej. Wstrzymywanie lub cofanie decyzji o prawie do \nnauczania oraz szykany w stosunku do dzieci i ich rodzic\u00f3w by\u0142y \nw\u0142a\u015bciwie dzia\u0142aniami na porz\u0105dku dziennym. Ostatecznie wskutek nacisk\u00f3w\n szko\u0142\u0119 zamkni\u0119to 25 sierpnia 1939 r. a jej ostatni nauczyciel i \nkierownik J\u00f3zef Groth zosta\u0142 aresztowany. Osadzono go w obozie w Dachau \ngdzie zmar\u0142 19 maja 1942 r.
Budynek polskiej szko\u0142y szcz\u0119\u015bliwie \nprzetrwa\u0142 czas II wojny \u015bwiatowej i po zako\u0144czeniu ponownie uruchomiono w\n nim szko\u0142\u0119 podstawow\u0105,
w latach 1956 \u2013 1958 nosi\u0142a ona imi\u0119 J\u00f3zefa Grotha.
Szko\u0142\u0119 zamkni\u0119to w 1999 r. i przedwojenna polska plac\u00f3wka edukacyjna stanowi obecnie siedzib\u0119 Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Gimu.
\n Jest tu tak\u017ce \u015bwietlica dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, nie zapomniano jednak o\n historycznej warto\u015bci tego miejsca, na \u015bcianie umieszczono pami\u0105tkow\u0105 \ntablic\u0119 i otwarto izb\u0119 pami\u0119ci.\n\n<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Budynek szko\u0142y aktualnie.<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Oficjalnie szko\u0142\u0119 podstawow\u0105 z j\u0119zykiem polskim otworzono w Nowej Kaletce 10 kwietnia 1929 r., by\u0142a to jedna z pierwszych i najwi\u0119ksza taka plac\u00f3wka na Warmii. Przygotowania do tego dnia rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 jednak znacznie wcze\u015bniej i nale\u017ca\u0142oby tu wspomnie\u0107 o dacie 9 czerwca 1923 r., kiedy to dzi\u0119ki Polsko-Katolickiemu Towarzystwu Szkolnemu na Warmi\u0119 uda\u0142o si\u0119 zebra\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-254","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","entry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/gim-tpg.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/254"}],"collection":[{"href":"http:\/\/gim-tpg.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/gim-tpg.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/gim-tpg.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/gim-tpg.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=254"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/gim-tpg.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/254\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":258,"href":"http:\/\/gim-tpg.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/254\/revisions\/258"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/gim-tpg.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/gim-tpg.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=254"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/gim-tpg.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}